5779279-s-to-dojrza-e-owoce-jagodowe-pomara-czowy-rokitnik-owoc-w-jagodowych-i-medycznych-oliwy-wykonane-z-

Flawonoidy są to organiczne związki chemiczne zawarte w roślinach, wchodzące w skład polifenoli. Znanych jest ok. 4000 takich związków, które występują zarówno liściach, nasionach kwiatach, jak i owocach roślin. Pełnią one tam wiele funkcji, w tym nadają barwę, działają jako przeciwutleniacze, regulatory wzrostu, czy hormony, a także chronią rośliny przed grzybami
i owadami.

Najwięcej związków flawonoidowych zawartych jest w gorzkiej czekoladzie, w której kakao stanowi powyżej 70% wszystkich składników. Jednak głównymi źródłami flawonoidów
w diecie  są warzywa i owoce. Do warzyw zawierających duże ilości związków flawonoidowych zalicza się m.in.: cebulę, paprykę, brokuły i pomidory. Z kolei wśród owoców bogatych w te związki dominują: cytrusy, winogrona, jabłka i jagody. Ponadto bogatym źródłem flawonoidów są również nasiona roślin strączkowych, przyprawy, kawa, herbata oraz czerwone wino.

Ze względu na ich budowę wyróżnia się kilka klas związków flawonoidowych:

  • flawanony (pomarańcze, grejpfruty),
  • flawanole (czekolada, jabłka, herbata, wino),
  • flawony (papryka, czerwony pieprz, tymianek, seler, cytryna)
  • izoflawony (soja, fasola, groch),
  • flawonole (cebula, brokuły, jabłka, herbata),
  • antocyjany (wiśnie, truskawki, aronie, porzeczki, wino).

Średnie dzienne spożycie flawonoidów wynosi ok. 1 g i zależne jest od położenia geograficznego. W krajach zachodnich dostarcza się organizmowi średnio 800 mg flawonoidów/dzień, z kolei społeczeństwa wschodnie spożywają ich aż 2g/dzień. Należy jednak zwrócić uwagę, że zawartość flawonoidów w organizmie człowieka zależna jest ilości spożytych związków, ich klasy oraz procesu wchłaniania.

Głównym miejscem wchłaniania flawonoidów w organizmie człowieka są jelita oraz wątroba, w której to następuje ich metabolizm. Flawonoidy dostarczane do organizmu człowieka, nie są w nim magazynowane. Część metabolitów flawonoidów dostarczana jest z krwią do tkanek, inne ulegają wchłanianiu zwrotnemu, a pozostała część jest usuwana z organizmu przez nerki. Przyswajalność flawonoidów zależna jest od klasy związku, jego właściwości fizyko-chemicznych oraz budowy (obecności lub braku grup funkcyjnych). Należy także dodać, że lepsze ich wchłanianie odnotowuje się u mężczyzn, niż u kobiet.

Ze względu  na dużą różnorodność w budowie związków flawonoidowych, posiadają one szerokie spektrum działania w organizmie człowieka.

  • Działanie antyoksydacyjne flawonoidów polega głównie na wychwytywaniu i usuwaniu powstałych już wolnych rodników i reaktywnych form tlenu oraz na ograniczaniu ich powstawania poprzez hamowanie odpowiednich enzymów. Związki flawonoidowe odpowiedzialne są także pośrednio za ochronę niskocząsteczkowych przeciwutleniaczy.
  • Poprzez zapobieganie powstaniu i usuwanie z krwi już powstałych reaktywnych form tlenu, flawonoidy chronią cholesterol przed procesem utleniania. Ponadto poprzez jego wchłanianie zwrotne, przyczyniają się do obniżenia jego stężenia w organizmie człowieka. Odpowiedzialne są również za hamowanie utleniania frakcji LDL oraz zwiększanie zawartości frakcji HDL cholesterolu, a także zmniejszenie ilości trójglicerydów.
  • zwiększanie odporności komórki na szkodliwe działanie frakcji LDL cholesterolu oraz zmniejszenie ilości trójglicerydów.
  • Niektóre związki flawonoidowe (witamina P) odpowiedzialne są również za uszczelnianie
    i uelastycznianie naczyń krwionośnych. Ponadto poprzez hamowanie enzymu hialuronidazy, czy oksydazy lizynowej, flawonoidy ograniczają łamliwość i destrukcję naczyń krwionośnych.
  • Epikatechina wykazuje działanie przeciwcukrzycowe. Stymuluje ona powstawanie insuliny, której upośledzenie produkcji i wydzielania jest główną przyczyną cukrzycy. Z kolei kwercetyna zapobiega powstawaniu zaćmy u chorych na cukrzycę.
  • Niektóre flawonoidy mogą także zmniejszać ciśnienie tętnicze krwi i zapobiegać powstawaniu zakrzepów krwi.
  • Kwercetyna, witamina P, apigenina, czy myrycetyna wykazują działanie antyalergiczne.
  • W wyniku podobieństwa w budowie izoflawonów do estrogenów, mogą one być wykorzystywane w opóźnianiu i łagodzeniu objawów menopauzy.
  • Flawonoidy oddziałują również na układ odpornościowy głównie poprzez hamowanie procesu proliferacyjnego limfocytów, syntezy przeciwciał IgG klas: A, E, G i M oraz wydzielanie cytokinin.
  • Działanie przeciwzapalne obserwuje się głównie poprzez hamowanie przez związki flawonoidowe enzymów uczestniczących w syntezie prostaglandyn, będących mediatorami odpowiedzi przeciwzapalnej. Zmniejszenie ilości prostaglandyn hamuje napływ leukocytów, napięcie naczyń włosowatych wraca do normy, a tym samym zmniejsza się odczyn zapalny.
  • Hesperetyna (występująca w pomarańczach i cytrynach) oraz naryngenina (grejpfruty
    i brzoskwinie) mogą chronić naszą skórę przed nadmiernym promieniowaniem UV.
  • Zawarte w pożywieniu flawonoidy mogą ograniczać również zachorowalności na nowotwory. Ma to miejsce dzięki hamowaniu procesów proliferacyjnych komórek nowotworowych, indukowania procesu ich apoptozy (programowanej śmierci komórkowej), a także w wyniku wpływu na aktywność enzymów metabolizujących ksenobiotyki. Należy jednak zaznaczyć, że mechanizm działania przeciwnowotworowego flawonoidów nie jest jeszcze do końca znany.
  • Niektóre flawonoidy mogą być również potencjalnymi czynnikami terapeutycznymi
    w leczeniu chorych na AIDS. Epikatechina, kwercetyna, czy mirycetyna hamują działanie odwrotnej transkryptazy – enzymu odpowiedzialnego za rozwój HIV.
  • Niektóre związki flawonoidowe (w tym np. witamina P) wpływają na wydajniejszą pracę serca, proces angiogenezy (powstawania nowych naczyń), wykazują właściwości moczopędne.
  • Na poziomie komórkowym, flawonoidy odpowiedzialne są za wzrost i proliferację komórek oraz różnicowanie tkanek.

Ze względu na wiele kluczowych funkcji pełnionych przez flawonoidy w organizmie człowieka, dostarczanie odpowiedniej ilości tych związków w diecie jest niezmiernie ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dlatego też, związki flawonoidowe zawarte w lekach produkowanych na bazie ziół oraz w suplementach diety, stanowią uzupełnienie występujących naturalnie w naszej diecie flawonoidów.

Źródła:

  1. Majewska M., Czeczot H. 2009. Flawonoidy w profilaktyce i terapii. Terapia i leki 65(5): 369 – 377.
  2. Miktus M. 2010. Barwy natury – roślinni sprzymierzeńcy witaminy C. Nutrition & Health rocznik 13, nr 2(51): 1 – 12.
  3. Miller E., Malinowska K., Gałęcka E., Mrowicka M., Kędziora J. 2008. Rola flawonoidów jako przeciwutleniaczy w organizmie człowieka. Polski Merkuriusz Lekarski XXIV, 144, 556 – 560.
  4. Oszmiański J. 2007. Prozdrowotne polifenole w chorobach serca i naczyń krwionośnych. Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 7-8: 42-43.
  5. Stołowska M., Kłobus G. 2010. Charakterystyka flawonoidów i ich rola w kosmetyce
    i terapii. Postępy Kosmetologii 1(1): 8 – 12.