z11220910Q,Orzechy

 Cynk (Zn) jest pierwiastkiem zaliczanym do grupy mikroelementów. Jego zawartość
w organizmie dorosłego człowieka wynosi od 1,5 do 2,0 g. Największa zawartość tego pierwiastka ma miejsce w mięśniach, kościach, skórze i włosach (~80% ogólnej puli cynku). Ponadto występuje także w przysadce mózgowej, wątrobie, trzustce, żołądku, grasicy, jądrach i prostacie. W krwi cynk występuje głównie w erytrocytach, surowicy i leukocytach.

 Dziennie zapotrzebowanie na cynk zależne jest od wieku i płci. Średnia ilość cynku, jakiej
w ciągu dnia potrzebuje nasz organizm, to 15 mg. Natomiast w czasie ciąży i karmienia piersią, dzienne zapotrzebowanie wynosi odpowiednio 16 mg i 21 mg. Prawidłowe stężenie cynku
w surowicy krwi
waha się w przedziale 0,5 – 1,5 mg/l (7,65 – 22,95 µmol/l).

Stan niedoboru cynku w organizmie człowieka jest wynikiem złego wchłaniania, a także zwiększonym zapotrzebowaniem np. podczas ciąży, laktacji, czy większego wysiłku fizycznego. Wchłanianie cynku może być ograniczone w przypadku nadmiaru wapnia, magnezu, czy żelaza
w organizmie. Na proces przyswajania cynku wpływa jego zawartość w produktach spożywczych, postać cynku, a także oddziaływanie z innymi pierwiastkami.

 Zbyt niska zawartość cynku w organizmie może wywołać szereg następujących objawów:

  • u dzieci: łuszczycopodobne zmiany skórne, biegunki, zahamowanie wzrostu, opóźnienie
    w rozwoju, hipogonadyzm u chłopców,
  • u dorosłych: pogorszenie gojenia się ran, problemy w odczuwaniu smaku i zapachu, kurza ślepota, rozwój choroby Alzheimera, wypadanie włosów, utrata masy ciała, zmniejszenie odporności organizmu,
  • u kobiet w ciąży – zwiększone ryzyko poronienia, deformacja płodu.

 Zakres funkcji, jakie pełni cynk w organizmie człowieka jest bardzo szeroki. Wchodzi on w skład ok. 300 enzymów, dzięki czemu odgrywa ważną rolę zarówno w procesach regulacyjnych,
jak i katalitycznych, pełni także funkcje strukturalne. Do najczęściej wymienianych funkcji pełnionych przez cynk zalicza się jego udział w:

  • syntezie kwasów nukleinowych, białek, tłuszczów i cukrów,
  • wiązaniu kwasów nukleinowych oraz regulację genów, w wyniku tworzenia w białkach tzw. „palców cynkowych”),
  • produkcji i właściwym funkcjonowaniu wielu enzymów, np. insuliny, tyroksyny,
    czy testosteronu,
  • utrzymywaniu równowagi jonowej w organizmie,
  • utrzymywaniu odpowiedniego stężeniu witaminy A,
  • wytwarzaniu wraz z witaminą A barwników w siatkówce oka,
  • wiązaniu i neutralizacji metali ciężkich (głównie kadmu i ołowiu), dzięki przyłączaniu się do metalotioneiny,
  • regulacji czynności gruczołów płciowych,
  • neutralizacji wolnych rodników, dzięki obecności cynku w dysmutazie nadtlenkowej,
  • metabolizmie alkoholu,
  • procesach odpornościowych,
  • procesie rozmnażania i prawidłowym funkcjonowaniu układu rozrodczego,
  • odczuwaniu smaku i zapachu.

 Ze względu na to, że cynk jest lepiej przyswajalny z produktów zwierzęcych, niż roślinnych, w szczególności u osób stosujących dietę wegetariańską zaleca się stosowanie suplementów diety z cynkiem. Tym bardziej, że dieta wegetariańska jest w głównej mierze oparta na roślinach strączkowych i pełnych ziarnach, zawierających fityniany, które z kolei wiążą cynk
i hamują jego wchłanianie w organizmie potęgując tym samym możliwość niedoborów tego mikroelementu.

 Źródła:

  • Puzanowska-Tarasiewicz H., Kuźmicka L., Tarasiewicz M. 2009. Funkcje biologiczne wybranych pierwiastków. III. Cynk – składnik i aktywator enzymów. Polski Merkuriusz Lekarski XXVII (161): 419 – 422.
  • Wojtasik A., Jarosz M., Stoś K. 2012. Składniki mineralne, [w]: Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa.
  • Żak I. 2001. Składniki bionieorganiczne, [w]: Chemia medyczna. Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice.
  • http://www.akademiaokulistyki.pl/media/3.pdf